سویق چیست و چه خواصی دارد؟

سویق چیست و چه خواصی دارد؟

در این مقاله به معرفی انواع سویق و طرز تهیه آن می پردازیم. همچنین احادیث و روایات مربوط به این محصول ویژه را بیان می کنیم و نحوه استفاده از آن را مورد بررسی قرار می دهیم. سویق محصولی ساده اما بسیار پرخاصیت است.

✅ سویق چیست؟

⬅️ سویق یک روش طبخ گیاهان به خصوص غلات و حبوبات است که کیفیت مواد غذایی را تا بالاترین حد ممکن نگهداری می کند. سویق، از مهم ترین خوراکی هایی است که در احادیث ائمه علیهم السلام به مصرف آن سفارش، و خواص متعدد و مفیدی برای آن ذکر شده است. حضرات معصومین علیهم السلام خوردن سویق را امری الهی بیان فرموده اند. سویق انواع مختلفی دارد که خواص و اثرات هر کدام بسته به محتوای آن متفاوت است.

✅ روش های مصرف سویق

⬅️ روش مصرف سویق، ارتباط مستقیم با نام آن دارد. عرب سویق را سویق نامید چون غذایی است که نیاز به جویدن ندارد و می توان آن را بدون جویدن قورت داد و به این دلیل که به سوی حلق سوق داده می شود، به آن سویق می گویند.

چهار روش کلی برای خوردن سویق بیان می شود:

۱) خشک

⬅️ مصرف بصورت خشک و قورت دادن آن با استفاده از آب دهان که برای برخی مشکلات استفاده می شود. (مانند درمان دیابت که باید سویق جو را بصورت خشک و ناشتا میل کرد)

۲) شربت

⬅️ شامل سویق، شیر و آب که قرائن تاریخی نشان می دهد عرب از این نوشیدنی در شرایط سخت جنگی و تشنگی شدید استفاده می کرده است.

حُضَیْنَ بْنَ الْمُنْذِرِ یَقُولُ‏: أَعْطَانِی عَلِیٌّ الرَّایَهَ ثُمَّ قَالَ: «سِرْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ یَا حُضَیْنُ‏ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا یَخْفِقُ عَلَى رَأْسِکَ رَایَهٌ أَبَداً مِثْلُهَا إِنَّهَا رَایَهُ رَسُولِ اللَّهِ ص». قَالَ وَ قَدْ کَانَ حُرَیْثُ بْنُ جَابِرٍ نَازِلًا بَیْنَ الْعَسْکَرَیْنِ فِی قُبَّهٍ لَهُ حَمْرَاءَ وَ کَانَ إِذَا الْتَقَى النَّاسَ لِلْقِتَالِ أَمَدَّهُمْ بِالشَّرَابِ مِنَ اللَّبَنِ وَ السَّوِیقِ‏ وَ الْمَاءِ وَ یُطْعِمُهُمْ اللَّحْمَ وَ الثَّرِیدَ …[۱]
حضین بن منذر می گوید: امیرالمؤمنین پرچم را به دست من داد و فرمود: با نام خدا حرکت کن و بدان که هیچ گاه پرچمی مثل این بر سرت تکان نمی خورد. این پرچم رسول خدا صلوات الله علیه و آله است. این را گفت در حالی که حریث بن جابر پیاده بین دو لشکر زیر قبۀ قرمزی که برای او بود حرکت می کرد و به کسانی که می جنگیدند، شربتی از شیر و سویق و آب می داد.

أَنَّ الْأَبَانِیَّ کَانَ بَعْدَ ذَلِکَ یَصِیحُ مِنَ الْحَرِّ فِی بَطْنِهِ وَ الْبَرْدِ فِی ظَهْرِهِ وَ بَیْنَ یَدَیْهِ الْمَرَاوِحُ وَ الثَّلْجُ وَ خَلْفَهُ الْکَانُونُ وَ هُوَ یَقُولُ اسْقُونِی أَهْلَکَنِیَ الْعَطَشُ فَیُؤْتَى بِالْعُسِّ فِیهِ الْمَاءُ وَ اللَّبَنُ وَ السَّوِیقُ‏ یَکْفِی جَمَاعَهً فَیَشْرَبُهُ ثُمَّ یَقُولُ اسْقُونِی فَمَا زَالَ کَذَلِکَ حَتَّى انْقَدَّتْ بَطْنُهُ کَانْقِدَادِ الْبَعِیرِ.[۲]
بعد از واقعۀ عاشورا ابانی(خولی) از گرمایی که درون شکم و سرمایی که در کمرش بود فریاد می زد و در حالی که مقابلش بادزن ها و یخ و پشت سرش منقل آتش بود، دائم می گفت بنوشانیدم عطش هلاکم کرد و کاسه ای برایش آورده می شد که در آن آب و شیر و سویق به اندازه ای بود که جماعتی را سیراب می کرد; او می نوشید و باز می گفت بنوشانیدم. و همیشه بر همین حال بود تا این که شکمش مانند شکم شتر شکافته شد.

۳) بصورت ملتوت

⬅️ ملتوت در لغت به معنای روغن زده شده است.

و سویق‏ مَزْیُوتٌ بالزیت: ملتوت‏. [۳]
قال الأَصمعی: … و سَوِیقٌ‏ حافٌ‏: یابِسٌ غیر ملتوت‏، و قیل: هو ما لم یُلَتَّ بسمْن و لا زیت‏.[۴]
و قال اللَّیْثُ: سَویقٌ‏ حَافٌ‏: أی‏ غیرُ مَلْتُوتٍ‏، وَ قَال أَعْرَابِی: أَتَوْنا بعَصِیدهٍ قد حُفَّتْ‏، فکأَنَّهَا عَقِبٌ فیها شُقُوقٌ، وَ قیل: هو ما لم یُلَتَّ بسَمْن و لا زَیْتٍ‏.[۵]
بنابراین سویق ملتوت سویقی است که با روغن زیتون یا روغن زرد گاوی آغشته شود. قرائن نشان می دهد، رایج ترین روش مصرف سویق باید همین روش باشد. در واقع سویق ملتوت همان حلوایی است که امروزه در اکثر شهرهای کشورمان استفاده می شود. البته از مهمترین ارکان حلوا، شکری است که به آن اضافه می شود و اسم حلوا نیز به خاطر شیرینی شکر است و حتماً از دیگر ارکان آن، روغن است. از طرفی آنچه باعث می شود سویق، راحت و بدون جویدن از حلق پایین برود، همین روغنی است که به آن اضافه می شود. این حالت از سویق با تعریف سویق مطابقت بیشتری دارد. بنابراین در حالت عادی، یعنی حالتی که قرار نیست با سویق اصلاح مزاج صورت گیرد باید به این روش مصرف شود.

۴) بصورت مرطوب

⬅️ این سویق برای رفع عطش همراه با شکر استفاده می شود.

[۱] . وقعه صفین، ص۳۰۰
[۲] . مثیر الأحزان، ص ۷۱
[۳] . التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج‏۴، ص ۳۶۷
[۴] . لسان العرب، ج‏۹، ص۵۰
[۵] . تاج العروس من جواهر القاموس، ج‏۱۲، ص ۱۴۳

✅ خواص ویژه سویق در روایات

سویق »» تقویت معده و رفع تشنگی:

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: سویق عدس تشنگی را برطرف و معده را تقویت می کند و در آّن شفای هفتاد بیماری است و صفرا را خاموش و درون را خنک می کند و هرگاه حضرت علیه السلام مسافرت می کرد آن را همراه داشت و همیشه به هر کدام از خادمانش که به هیجان خون مبتلا می شد می فرمود: سویق عدس بخور چراکه هیجان خون را ساکن و حرارت را خاموش می کند.

سویق »» افزایش دهنده شیر مادر:

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: به بچه های خود در کودکی سویق بخورانید چراکه گوشت را می رویاند و استخوان ها را محکم می کند و فرمود: هر کس چهل صبح سویق بخورد دستانش پرتوان می شود.

⬅️ بکر بن محمد می گوید: عمه ی من غنیمه بر امام صادق علیه السلام وارد شد در حالیکه پسرش که گمان کنم اسم او محمد است همراهش بود. امام صادق به او فرمود: این چه صحنه ای است می بینم چرا بدن پسرت اینقدر ضعیف است؟ غنیمه پاسخ داد: او ناتوان و بیمار است. حضرت به او فرمود: به او سویق بخوران چراکه سویق گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند.

⬅️ خضر می گوید: خدمت امام صادق علیه السلام بودم که شخصی از اصحاب وارد شد و عرض کرد: فرزندی برای من به دنیا آمده که کم وزن و ضعیف است. پس حضرت به او فرمود: چه چیزی تو را از خوردن سویق باز می دارد؟ چراکه سویق استخوان را محکم کرده و گوشت را می رویاند.

⬅️ راوی می گوید: خدمت امام صادق علیه السلام بودم که شخصی عرض کرد فرزندی برای من متولد شده که بیمار و ضعیف است. امام به او فرمود: چه چیزی تو را از خوردن سویق منع می کند؟ بخور و به خانواده ات بخوران چراکه سویق گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند و از شما فرزندی متولد نمی شود مگر اینکه قوی باشد.

سویق »» رشد و تراکم استخوان ها

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: سویق، گوشت را می رویاند و استخوان ها را محکم می کند.

⬅️ عبد الله بن مسکان می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمودند: سویق با روغن زیتون گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند.

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: کسی که چهل روز سویق بخورد پای او از قوت پر می شود.

سویق »» تقویت و ترمیم پوست

⬅️ امام صادق علیه السلام می فرمایند: سویق با روغن زیتون گوشت را می رویاند و استخوان ها را محکم می کند و پوست را شفاف می سازد و قوای جنسی را افزایش می دهد.

سویق »» اصلاح طبع

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: سه کف سویق خشک ناشتا مره و بلغم را می مکد تا اینکه فرمود می مکد تا چیزی از آن باقی نماند.

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: هنگامیکه سویق خشک، ناشتا خورده شود حرارت را خاموش و مره را ساکن می کند و زمانیکه مرطوب یا روغن زده شود این خاصیت را ندارد.

⬅️ شخصی از اهل مرو نقل می کند: امام رضا علیه السلام نزد ما بود و از ما درخواست سویق کرد. برای او سویق روغن زده بردیم. آن را پس فرستاد و پیغام داد سویق اگر ناشتا و خشک خورده شود حرارت را خاموش و مره را سرکوب می کند و اگر روغن زده شود این خاصیت را ندارد.

سویق »» افزایش قوه باه و درمان مشکلات جنسی

⬅️ امام صادق علیه السلام می فرمایند: سویق با روغن زیتون گوشت را می رویاند و استخوان ها را محکم می کند و پوست را شفاف می سازد و قوای جنسی را افزایش می دهد.

سویق »» درمان اسهال

⬅️ از امام صادق علیه السلام نقل است شخصی از اصحابش از شدت اسهال به او شکایت کرد. حضرت به او امر فرمود از برنج سویق بسازد و میل کند. او انجام داد و اسهالش برطرف شد وحضرت  فرمودند حدود دو سال یا بیشتر بیمار شدم پس خداوند به من برنج الهام فرمود. پس دستور دادم برنج را شستند و خشک کردند سپس تفت دادند و آسیاب کردند و من مقداری از آن را به صورت سویق و مقداری را به صورت سوپ استفاده کردم و بهبود یافتم.

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: شدیداً بیمار شدم به طوری که به اسهال مبتلا شدم و بدنم ضعیف شد. دستور دادم برنج را آماده کنند پس برنج تفت داده شد و مانند سویق درآمد. از آن استفاده کردم و بدنم به حالت اول بازگشت.

سویق »» بهترین سم زدا

⬅️ امام صادق علیه السلام فرمودند: برای سموم دارویی نافع تر از سویق سیب نمی شناسم.

⬅️ راوی می گوید: هرگاه عقرب یا مار کسی از اهل خانه را می گزید امام می فرمود به او سویق سیب بدهید.

سویق »» درمان تب

⬅️ امام صادق علیه السلام فرموده اند: شکم تب دار را از سویق پر کنید. سویقی که ابتدا سه مرتبه شسته شده و سپس مصرف شود. در حدیثی دیگر امام در ادامه فرمود: از ظرفی به ظرف دیگر ریخته شود(برای مخلوط شدن بیشتر)

⬅️ از امام صادق علیه السلام که فرمودند: سویق گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند و فرمودند: برای تب دار سه مرتبه سویق شسته شود و به او داده شود چراکه تب را می برد و …

⬅️ امام رضا علیه السلام فومودند: زمانی که سویق را هفت مرتبه بشویی و از ظرفی به ظرفی دیگر بریزی تب را می برد و …

⬅️ امام سجاد علیه السلام فرمودند: شکم تبدار را با سویق و عسل سه بار پر کنید و از این ظرف به آن ظرف بریزید و به کسى که تب دارد بخورانید، که تب داغ را مى‏برد و به وحى عمل شده است.

پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلد های لازم را پر کنید.

تنها عطر ۱۰۰درصد طبیعی

ایران

مورد تایید آزمایشگاه مرکزی موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی